Sağlık

Araştırmalara nazaran birden fazla kişi dişini gerçek fırçalamıyor: Hangi macun ve fırça kullanılmalı?

6 Mins read

Martha Henriques

BBC Future

Doğru formda fırçalama yoluyla dişlerimizi ve diş etlerimizi muhafazanın yanı sıra birçok kronik hastalıktan da sakınabiliriz. Lakin araştırmalar pek çok kişinin bu işi yanlışsız yapmadığını gösteriyor.

İngiltere’deki Birmingham Üniversitesi’nden Josefine Hirschfield, “Çoğu kişi dişlerden temizlenmesi gereken şeyin yemek kalıntıları olduğunu düşünüyor. Bu kısmen gerçek. Asıl kıymetli olan dişlerdeki bakterileri temizlemek” diyor.

Bu bakteriler ve mikroorganizmalar ağızda yaşar ve diş plağı olarak bilinen yapışkan bir katman oluşturur. Bu plak içinde 700 farklı bakterinin yanı sıra çeşitli mantar ve virüsler bulunur. Bu çeşitlilik bakımından ağız, bağırsaklardan sonra ikinci sırada gelir.

Bu tabakanın temizlenmesi için ağzı çalkalamak yetmez, fırçalama yoluyla giderilmesi gerekir.

Diş plağını temizlerken en kıymetli kısım dişlerin dişetiyle birleştiği çizgidir. Mikroplar buralardan dişeti dokusuna işleyip inflamasyona ve sonunda diş eti çekilmesine (periyodontit) yol açar.

Hirschfeld bu nedenle, diş fırçalarken asıl olarak diş etlerini gaye almak gerektiğini, bunu yaparken dişlerin de aslında temizlendiğini söylüyor.

Diş etleri en düzgün nasıl temizlenir?

Diş plağını temizlemenin en tesirli yollarından biri “” denen sistemdir.

Bu teknikte diş fırçası, kılları dişin uzun eksenine 45 derecelik açı yapacak halde güya diş eti kenarına yerleştirilir. Fırçaya kısa aralıklarla titreşim hareketi yaptırılırken, kıllar diş eti oluğu içine ittirilir ve fırçanın kılları kaldırılmadan ileri geri hareketler yaptırılır. Bu süreci, bütün dişleri kapsayacak biçimde iki dakika boyunca yapmak gerekir.

Ancak bu süreçleri yaparken diş etine ne kadar basınç uygulandığı da kıymetlidir. Yanlışsız basınç ölçüsü hala tartışmalı olsa da çok basıncın, bilhassa sert uçlu fırçalarla diş etine ve diş minesine ziyan verdiği biliniyor.

Fones yolunda diş fırçası dişe 90 derecelik açıyla tutulur ve dairesel hareketlerle dişler ve diş eti temizlenir.

Uzmanlar günde iki kere ikişer dakika diş fırçalama öneriyor.

Diş yahut diş eti sorunu olanların ise bu süreci daha uzun müddette tamamlaması gerekiyor.

Tavsiye edilen fırçalama sıklığının üzerine çıkmanın pek yararı olmadığı, hatta kimi durumlarda diş eti ve diş minesinde aşınmaya yol açabileceği belirtiliyor.

Ancak diş teli takanlar üzere özel durumu olanların her yemekten sonra dişlerini temizlemesi gerekiyor.

Kahvaltıdan evvel mi sonra mı?

Diş macunu üreticileri ve diş kliniklerinin birçok, kahvaltıdan evvel diş fırçalanmasını tavsiye ediyor.

Ancak bu da tartışmalı bir husus.

Hirschfeld, “Kesin bir teklif yok. Fakat birçok diş doktoru, yalnızca plağı değil yemek kalıntılarını da temizleyeceği için kahvaltı sonrası fırçalamayı önerecektir” diyor.

Ancak Amerikan Diş Tabipleri Derneği, yemekten sonra diş fırçalamak için bir saat beklenmesi gerektiğini söylüyor. Çünkü yiyeceklerdeki asitler ve mikropların karbonhidrat sindirirken ürettikleri salgılar dişleri hassas hale getiriyor.

Asitler diş minesini bir müddetliğine yumuşatıyor ve minenin değerli bileşenlerinden kalsiyum ve fosfatı zayıflatıyor. Lakin tükürükteki minerallerle bunlar birkaç saat içinde yenileniyor.

Hirschfeld, “Bu kendi kendine tamirat sürecini beklemezseniz, minenin aşınmış yüzeyi, fırçalama yoluyla daha da aşınacaktır” diyor.

Yemekten evvel mi sonra mı tartışması aslında akşam yemeğinde kıymet taşıyor. Bu husustaki tavsiye ise net: Yatmadan evvel dişlerinizi fırçalayın.

Tükürük ağızdaki doğal hamidir. Uyku esnasında tükürük üretimi azaldığından, yatmadan evvel ağızdaki tüm plağın temizlenmesi değerlidir.

Dişleri neyle temizlemeli?

Hirschfeld, piyasadaki kimi diş macunları ve sert diş fırçalarının dişleri aşındırdığını söylüyor. Bilhassa “beyazlatıcı” diye satılan diş macunları yavaş yavaş diş minesini aşındırır ve sıcağa ve soğuğa karşı hassaslaşmanın yanı sıra çürüklere kapı ortalar.

Yetişkinler için orta sertlikteki fırçalar ve aşındırıcı parçacıklar içermeyen diş macunları en uygunudur. Küçük başlı fırçalar ağzın her köşesine rahat erişim sağlar. Fırça kılları yıpranmaya başladığında diş fırçasını değiştirmek gerekir.

Afrika, Orta Doğu ve Güney Asya’da yaygın kullanılan misvak da plağı temizleme ve çürüğü önlemede tesirlidir. Lakin yanlışsız kullanılmadığı durumda diş etini aşındırır.

Elektrikli diş fırçalarıyla yapılan araştırmalar, evvel bunların olağan fırçalardan çok farkı olmadığını gösterirken, daha sonra araştırma sonuçlarının incelenmesinde, bunların diş plağını temizlemede biraz daha tesirli olabileceği sonucuna varıldı.

Hirschfeld, olağan diş fırçasının gerçek kullanılması halinde birebir sonucun bunlarla da elde edilebileceğini belirtiyor.

Diş ipi kullanmalı mı?

Dişlerin yüzeyinde oluşan plaklar dişler ortasında da geçerlidir ve bu yüzeylerin de temizlenmesi gerekir. Bunu yapmak için diş ipinin yanı sıra diş ortası fırçası da kullanılabilir.

Diş ortası temizleme genel nüfus içinde çok yaygın değil. Fakat uzmanlar günde bir kere dişleri bu formda temizlemenin faydalı olduğunu belirtiyor.

Araştırmalar, diş ipi kullanımı ile dişlerin diş eti iltihabına karşı tek başına fırçalamadan daha yeterli korunduğunu gösteriyor. Diş eti iltihabı tedavi edilmediğinde diş eti çekilmesine (periyodontit) yol açabiliyor. Lakin diş ipinin plağı azalttığına dair fazla bilgi yok. Uzmanlar bu bahisteki araştırmaların zorluğunu münasebet gösteriyor.

Hangi diş macunu?

Piyasada satılan diş macunları, çürük önleyiciden hassasiyet gidericiye ve beyazlatıcıya kadar birçok niteleme taşıyor.

Hirschfeld, ucuz diş macunlarının içindekiler listesine baktığında onlarla ilgili hiçbir sorun görmediğini belirtiyor.

Bu listede dikkat edilmesi gereken en değerli şey florür.

Florürün diş minesini müdafaası için yetişinler için en az 1350 ppm, çocuklar içinse 1000 ppm seviyesinde olması gerekir.

Diş minesi insan bedenindeki en sert ve tabiatta da en sıkıntı bulunan husus. Hirschfeld, “Neredeyse elmas gibi” diyor.

Diş minesi hidroksiapatit (bir çeşit kalsiyum fosfat) mineralinden oluşuyor.

Ancak dayanıklılığına karşın diş minesi asitte çarçabuk çözülebiliyor. Diş plağındaki mikroplar da dişer ortasındaki yemek kalıntılarından elde ettikleri şeker ve karbonhidratları sindirirken laktik asit salgılıyor. Laktik asit diş minesini aşındırarak mikropların dişin iç yapısında nüfuz etmesine ve çürük oluşmasına yol açıyor.

Tükürükteki kimi bileşimler, aşınan minerallerin kısmen yenilenmesini sağlıyor.

Diş macunundaki florür diş minesini koruyacağından, dişleri fırçaladıktan sonra macunu tükürmek ancak ağzı su ile çalkalamamak daha fazla florür kalmasını ve daha uzun vadeli müdafaa sağlar.

Ancak diş macunlarına son yıllarda eklenen birtakım materyaller konusunda daha temkinli olmak gerekir.

Örneğin binlerce yıl boyunca dişleri temizlemede kullanılan kömürün beyazlatıcı yahut antibakteriyel tesirine dair bir bilgi bulunmuyor. Ayrıyeten diş aşınmasına ve diğer sıkıntılara yol açabilir.

Kömür içeren diş macunlarında florür bulunmadığından çürümeye karşı dişleri  muhafazada daha az tesirli olduğu söylenebilir.

Karbonatlı diş macunları ise tartışmalı değil. Bir araştırmada bunların plağı daha düzgün temizlediği ve diş eti iltihabından kaynaklı kanamaları azalttığı sonucuna varıldı. Lakin bu hususta daha fazla araştırma gerekiyor.

Gargara yapmalı mı?

Dişlerdeki plağın temizlenmesinde özel gargara sularıyla ağzı çalkalamak fırçalama kadar tesirli değil.

Uzmanlar, diş fırçalamanın yerini almadan, lakin ona ek olacak biçimde gargara ile biraz daha fazla plak temizlemenin mümkün olduğunu söylüyor.

Ayrıca gargaranın diş eti iltihabına karşı da tesirli olduğu, ama  bunun için en az 100 ppm flroür içermesi gerektiği belirtiliyor.

Diş fırçalama, diş ipi yahut diş ortası fırça ve gargara kullanmak uzun ve zahmetli işlermiş üzere görünse de diş sıhhatini muhafaza ve yalnızca nefes kokusu, diş sararması ve çürükten kaçınma bakımından değil, tip iki diyabet, kalp ve damar hastalıkları ve bilişsel gerilemeden korunmak için de değer taşıyor.

Benzer İçerikler
Sağlık

Londra örneği: Sıhhatsiz besin reklamlarını yasaklamak işe yarıyor mu?

3 Mins read
Sam Francis, BBC News Londra metroları, otobüsleri ve trenlerini kapsayan Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı toplu taşıma ağı, 2019 yılında …
Sağlık

Koronavirüste haftalık olay sayısı 406 bin 322 oldu

1 Mins read
SAĞLIK Bakanlığı’nca açıklanan haftalık Kovid- 19 tablosuna nazaran, 25 Temmuz- 1 Ağustos tarihleri ortasında olay sayısı 406 bin 322 olurken …
Sağlık

'Dünyada 1 milyondan fazla insan viral hepatitler nedeniyle hayatını kaybediyor'

2 Mins read
Dünya üzerinde 1 milyondan fazla vefatın viral hepatitler sonrasında ortaya çıkan siroz ve karaciğer kanseri nedeniyle gerçekleştiğini belirten …

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir